tự chủng
Định nghĩa
- Danh từ (y học):
- Phương pháp tiêm chủng sử dụng chính vi khuẩn hoặc virus lấy từ cơ thể người bệnh: "tự chủng" chỉ việc dùng mầm bệnh đã được phân lập từ chính cơ thể người đó để tạo miễn dịch, thay vì dùng mầm bệnh từ nguồn khác.
- Vắc-xin tự thân: "tự chủng" cũng có thể chỉ loại vắc-xin được sản xuất từ chính vi sinh vật gây bệnh cho người bệnh.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Bác sĩ áp dụng phương pháp tự chủng để điều trị bệnh nhiễm trùng tái phát. (Bác sĩ dùng mầm bệnh từ chính cơ thể bệnh nhân để tạo vắc-xin, giúp cơ thể tự miễn dịch.)
- Kỹ thuật tự chủng giúp giảm nguy cơ phản ứng phụ do vắc-xin từ nguồn khác. (Phương pháp này sử dụng mầm bệnh nội sinh, an toàn hơn cho từng cá nhân.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "tự chủng liệu pháp": phương pháp điều trị bằng cách sử dụng vắc-xin tự thân.
- Tự chủng liệu pháp đang được nghiên cứu trong điều trị ung thư. (Phương pháp này dùng tế bào ung thư của bệnh nhân để tạo vắc-xin kích thích hệ miễn dịch.)
- "tự chủng huyết thanh": huyết thanh được điều chế từ máu của chính người bệnh.
- Tự chủng huyết thanh thường được dùng trong các trường hợp dị ứng nặng. (Huyết thanh này giúp cơ thể thích nghi với tác nhân gây dị ứng.)
Biến thể và từ gần giống
- Dị chủng (danh từ): vắc-xin hoặc huyết thanh từ nguồn khác (không phải từ chính cơ thể người bệnh) — trái nghĩa với tự chủng.
- Dị chủng thường được dùng phổ biến hơn do dễ sản xuất hàng loạt. (Vắc-xin từ nguồn ngoài có thể dùng cho nhiều người.)
- Đồng chủng (danh từ): vắc-xin từ cùng loài nhưng khác cá thể.
- Đồng chủng sử dụng mầm bệnh từ người khác cùng loài. (Khác với tự chủng chỉ dùng mầm bệnh từ chính người đó.)
Từ đồng nghĩa
- Vắc-xin tự thân: vắc-xin được sản xuất từ chính cơ thể người bệnh.
- Miễn dịch chủ động tự thân: quá trình tạo miễn dịch bằng cách dùng tác nhân gây bệnh từ chính cơ thể.
Thành ngữ liên quan
- Tự chủng tự trị: phương pháp điều trị dựa trên khả năng tự chữa lành của cơ thể thông qua vắc-xin tự thân.
- Phương pháp tự chủng tự trị đang được thử nghiệm lâm sàng. (Cách này tận dụng chính mầm bệnh của bệnh nhân để kích thích miễn dịch.)